Het huwelijk van Willem van Oranje met Anna van Saxen

Titel "Het huwelijk van Willem van Oranje met Anna van Saxen, historiesch-kritiesch onderzocht door J.J. van der Horst. Amsterdam, C.L. van Langenhuysen", in: De Gids, jrg 15. Nieuwe Serie, jrg 4, tweede deel, 1851, pp. 636-643.
Auteur Bosscha, H.
Jaar van uitgave 1851
Citaat "De Heer van der Horst heeft het huwelijk van Willem van Oranje met Anna van Saxen, of liever de onderhandelingen, die dat huwelijk zijn voorafgegaan en gevolgd, tot het onderwerp van zijn onderzoek genomen, en deelt tot toelichting van dat feit of die feiten een reeks van historiesche documenten mede. Wij zeggen met nadruk feit, dat is objectieve waarheid, in tegenstelling van waardering of subjectieve waarheid, omdat in de redene­ringen te dien opzigte bij den schrijver eene verwarring van denkbeelden doorstraalt, die wij bij historiesche Kritiek niet mogen toelaten. Het feit, dat de Heer van der Horst als geschilpunt wenscht te onderzoeken, is het huwelijk van Willem van Oranje (zie bl. vi). Maar dat huwelijk, als feit, is niet in lite, zelfs niet, wanneer met het historiesche feit bedoeld worden de onderhandelingen rakende dat huwelijk, of, wil men nog meer, het feit, dat Willem van Oranje bij die onderhandelingen verklaringen en beloften heeft afgelegd, welke met elkander in strijd zijn. Men sla slechts de werken van de H.H. Groen van Prinsterer, Arend en anderen op, om zich te overtuigen, dat dit feit niet betwist wordt. Slechts omtrent de waardering van het feit bestaat verschil, en dat verschil treedt geheel op het gebied der subjectivi­teit. Wat dus bij den Heer van der Horst op bl. VII objectieve waarheid heet, is blijkbaar niets anders dan gevolgtrekking of subjectieve meening; en wanneer hij het doet voorkomen, als waren de door hem verkregene resulta­ten niet het gevolg van eigene individueele meening, maar de uitspraak van een consciencieus geschiedvorscher over de waarheid van een historiesch feit; het is niet minder blijkbaar, dat die voorstelling onjuist is,..." (637)"Eene andere hoofdredenering van den schrijver, welke zich aan de vorige vastknoopt, komt kortelijk hierop neder: Willem van Oranje beheerscht de geschiedenis van zijnen tijd; hij is als het ware de gepersonifieerde uitdruk­king van het tijdvak, ja! van de eeuw, waarin hij leefde. Was hij dus een braaf, een groot man, dan vertoont de Geschiedenis dier jaren ons een groot en heilig karakter; was hij het tegendeel, ook die eeuw moet voor ons al haar bekoorlijk en heilig schoon verliezen (bl. ix). Zeker, op deze wijze valt het gemakkelijk de Geschiedenis eener eeuw te leveren overeenkomstig eigene inzigten; maar wie zal in ernst na zulk eene redenering aan een historieschkritiesch onderzoek langer gelooven kunnen?" (641)"Het klinkt meer dan vreemd in een geschrift, waarin niet een enkel wapenfeit wordt aangeroerd; waarin noch de veldtogt tegen Alva aan de Maas, noch het beleg van Middelburg zelfs met één woord is ter sprake gebragt; dat, kortom, alleen handelt over een huwelijk; het oordeel over Willem van Oranje als krijgsman te hooren uitspreken (bl. 87)." (642)
Trefwoorden Huwelijk Anna van Saksen Algemene en Politieke Geschiedenis Economische en Sociale Geschiedenis
Web links http://www.dbnl.org/tekst/_gid001185101_01/_gid001185101_01_0066.htm