Prins Willem van Oranje en Coornhert

Titel "Prins Willem van Oranje en Coornhert", in H. Bonger, J.R.H. Hoogervorst, M.E.H.N. Mout, I. Schöffer & J.J. Woltjer (red.), Dirck Volckertszoon Coornhert. Dwars maar recht, Zutphen: De Walburg Pers, 1989, pp. 44-59. ill.  
Auteur Bonger, H.
Jaar van uitgave 1989
Citaat "In 1578 was de verwarring in Noord-Nederland, mede door de militaire successen van Parma, op zijn hoogst. Door een verzoeningspoging van keizer Rudolf kwam er in 1579 in Keulen een vredesconferentie waar geen der partijen vertrou­wen in had, omdat ieder wist dat koning Filips geen concessie wilde doen over de godsdienst. In 1580 werden op last van de Staten Generaal de Acten vanden Vrede­handel gheschiet te Colen uitgegeven, geredigeerd door Agge van Albada, de secreta­ris van de conferentie. Deze aanhanger van Schwenckfeld schreef in margine een serie argumenten voor godsdienstvrijheid, veelal met citaten van voorvechters, zo­als Castellio. In 1582 verscheen, anoniem, Coornherts Synodus vander Conscientien Vryheyt, en in deze uitvoerige verdediging van de geestelijke vrijheid werden de commentaren van Albada veelvuldig geciteerd; de Acten waren immers een officië­le uitgave van de Staten-Generaal. Algemeen bekend was dat Coornhert de Synodus geschreven had en door de Acten en de Synodus werd het denkbeeld van de gods­dienstvrijheid door Coornhert nog eens theoretisch gefundeerd. Als ik mij ten slot­te afvraag wie de prins, in de jaren van het verzet, gesteund hebben in zijn streven naar godsdienstvrijheid, dan moet ik die steun niet zoeken bij de veelal hooghartige, kortzichtige, ijdele en niet zelden domme hoge adel, niet bij de lutheranen, die hún eenheid van kerk en staat wilden, niet bij de gereformeerden, die overtuigend de vrijheid voor hun geloof eisten maar die vrijheid aan anderen ontzegden, ook niet bij de lage adel, die wel het Smeekschrift had aangeboden maar later het katho­lieke dan wel het gereformeerde geloof liet overheersen, maar wel bij de (toekom­stige) regenten, die een ondogmatisch geloof hadden en sympathie toonden voor Schwenckfeld, Franck en Castellio, dus de latere remonstranten. Van deze libertij­nen was Coornhert de begaafdste woordvoerder." (8/9)
Trefwoorden Oranje Tolerantie Coornhert Algemene en Politieke Geschiedenis Kerkgeschiedenis