De Carmine Patri Patriae dedicato

Titel "De Carmine Patri Patriae dedicato", in: Spiegel der letteren. Tijdschrift voor Nederlandse literatuurgeschiedenis en voor literatuurwetenschap, jrg 40, nr 1-2, 1998, pp. 202-205.
Auteur Blom, N.
Jaar van uitgave 1998
Citaat "Ter ere van Ferdinando Alvarez da Toledo, hertog van Alva, stadhouder in de Nederlanden van Philips II van Spanje, opgericht, omdat hij door het blussen van de opstand en het verdrijven der rebellen de zaak van de godsdienst ter harte heeft genomen, gerechtigheid heeft geoefend en in zijn ambtsgebied de vrede heeft gevestigd: voor van de zeer goede koning de zeer trouwe dienaar". Aldus, expres wat lapidair vertaald, het opschrift dat Alva liet aanbrengen op de sokkel van zijn standbeeld dat in 1571 in Antwerpen is opgericht (en in 1574, op het protest van beide partijen, is verwijderd). Zie daarover Jochen Becker „Hochmut kommt vor dem Fall", Simiolus 5 (1971/72).Deze misser van Alva heeft Oranje en de zijnen zeer verheugd. Mijn voor­stel is dat beeld en opschrift Marnix mede tot de opdracht van het Wilhelmus hebben geïnspireerd. Hij heeft m.i. de cause célèbre van Alva's flater ingepast in zijn bewerking van het Wilhelmus, uiteraard — propaganda kan ook zwij­gen — zonder het verband van opschrift en toewijding te vermelden. Ingewij­den zullen zijn hartelijk bescheiden toon hebben gewaardeerd, die ook ons treft en zijn persoon tekent. Temeer omdat Marnix anoniem zijn persoonlijke verering deed blijken en zo de mogelijkheid openliet dat de hele gemeenschap van Oranje's aanhang die verering — doel van het Wilhelmus — tot de hare zou maken. Alva's toewijding van zijn beeld aan zichzelf was gedoemd te worden afgestraft door de eigen partij, die de aangerichte schade woedend zal hebben berekend. Marnix' verering werd echter boven-persoonlijk door de beschrijving van Oranje, die in de liedtekst volgde, en door het daar getekende beeld.Natuurlijk zal alleen de wat meer ontwikkelde tijdgenoot met wat fijner afgesteld oor de interactie tussen beeld en lied hebben begrepen. Zo ook vergde de zo compact geconstrueerde, door Marnix, ten behoeve van het acrostichon dat hij nieuw aanbracht, nieuw gedichte strofe 5 scherp toehoren. Maar dat acrostichon was voor ieder met één oogopslag te lezen.Maar genoeg: ik stel me voor dat Marnix, voluit propagandist in oorlogstijd, samen met sommigen uit zijn staf, overlegd heeft over B, als dichter naar eigen moderne trant (pp. 86-91) in A heeft gewijzigd en toegevoegd, en tenslotte met instemming van Oranje (De Gier p. 78 v.) zijn definitieve versie heeft doen drukken. Waarmee het Wilhelmus „het lied van Aldegonde" is geworden." (204/5)
Opmerking(en) Zie ook: Hofman, E., "Eine bewegliche Demonstration en de A-tekst van het Wilhelmus" (1998).
Trefwoorden Literatuur, Toneel, Muziek, overige Kunsten Wilhelmus