Putnam's Willem de Zwijger vertaald

Titel "Putnam's Willem de Zwijger vertaald", in: De Nederlandsche Spectator, 30 October, nr 44, 1897, pp. 349-350. Noot.  
Auteur Blok, P.J.
Jaar van uitgave 1897
Citaat "De bekende ijverige beoefenaar onzer geschiedenis, dr. D. C. Nijhoff te Meersen, heeft bij de firma Loman en Funke te 's Gravenhage eene Nederlandsche bewerking in het licht gezonden van het boek van miss Putnam, dat ik in Nederl. Spectator van 31 Aug. 1895 aankondigde. Ik herinner hier aan die aankondiging, omdat ik er prijs op stel te doen uitkomen, dat ik het boek, voor­namelijk voor vreemdelingen geschreven, met het oog op dat doel "welgeslaagd" noemde en meende, dat het "in den ruimen kring der Engelsche en Amerikaan­sche bewonderaars van ons volk en zijne geschiedenis veel nut kon doen en, ook ten onzent met belangstelling en waardeering kon worden gelezen." Ik handhaaf ten volle deze uitspraak maar wijs er op, dat ik met dat al ernstige bezwaren had tegen miss Putnam's "historische kritiek" en in het algemeen "de wetenschappelijke waarde " van het boek niet hoog aansloeg.De schrijfster heeft naar aanleiding van de door den heer Nijhoff indertijd in het weekblad de Amsterdammer en door mijzelven ontwikkelde bezwaren dan ook be­sloten eene tweede verbeterde uitgave van haar boek te bezorgen en zich daartoe eenigen tijd te Leiden onder mijne leiding opnieuw aan de studie van het tijdvak te zetten. In het voorjaar van 1896 kwam zij hier aan, ar­beidde onder mijn toezicht en bestudeerde met hulp van den candidaat in de letteren N. Japikse den pas door mij op mijne colleges behandelden tijd van prins Willem. Deze studie gaf haar een ander inzicht in vele zaken en weldra zullen wij in de gelegenheid zijn kennis te nemen van de "revision" van haar boek.De vraag rijst hier, of de heer Nijhoff, die met deze plannen van de schrijfster bekend was, niet beter gedaan had met deze tweede verbeterde uitgave af te wachten en eerst dan eene bewerking van het boek te geven. Hij heeft evenwel eene andere keuze gedaan en besloten de eerste editie "voor Nederland te bewer­ken" m. a. w. zelf de fouten in het boek te verbe­teren, met name de door de schrijfster weinig of niet gebruikte nieuwere Nederlandsche literatuur over Willem I in de vertaling te verwerken en zoo eigenlijk een nieuw boek te geven met behoud van den werkelijk aantrek­kelijken vorm van het oorspronkelijke en van de door de schrijfster met veel talent bijeengezochte illustratiën. Dit plan is thans door hem volvoerd en twee flinke, zorgvuldig gedrukte deelen met een reeks platen, die mij beter geslaagd schijnen dan die van het Amerikaansche boek, liggen thans voor mij.De bewerker heeft geene vertaling gegeven; op bijna iedere bladzijde, vooral van het tweede deel, ziet men geheele stukken weggelaten, andere ingevoegd, misvat­tingen door juistere beschouwingen vervangen, zelfs hoofd­stukken in tweeën gekapt of anders verdeeld. Het is een geheel nieuw boek geworden, zooals gezegd met behoud in hoofdzaak van den oorspronkelijken vorm, en miss Putnam zal soms moeite hebben haar eigen werk in deze bewerking te herkennen.Wat is nu de waarde van dit nieuwe boek? Het valt niet te ontkennen, dat de bewerker het inderdaad meer op de hoogte van het tegenwoordig historisch onderzoek heeft gebracht; wat de heeren Fruin, Muller, Bussemaker, anderen en ik zelf over prins Willem hebben geschreven, is ijverig gebruikt en handig in den oorspronkelijken tekst gepast. Het behoeft evenwel niet be­toogd te worden, dit deze wijze van doen de eenheid der voorstelling en dus ten slotte de juistheid van het geteekende beeld niet bevorderd heeft. De door miss Putnam gekozen bijtitel van het boek, "the moderate man of the sixteenth century", in haar kader een zaak van groot gewicht, die in het algemeen hare meening omtrent prins Willem uitdrukt, is dan ook weggelaten, want deze prins Willem is niet die van miss Putnam. Hij is echter ook niet die van dr. Nijhoff zelven maar een compromis tusschen deze beiden, verkregen door vermenging van twee en meer voorstellingen omtrent 's Prinsen historische beteekenis. Als biografie van den Prins acht ik het boek dus mislukt. Mij dunkt de schrijver had ook in dit opzicht beter gedaan de tweede uitgave af te wachten en deze eenvoudig te vertalen met ver­betering misschien van eventueele gemakkelijk te her­stellen fouten." (349)"En daarbij komt iets veel ergers. De heer Nijhoff vertaalt in dezen brief van den Prins aan zijne vrouw, letterlijk, maar niet uit het origineele Fransch afgedrukt in Groen's Archives I, 1, doch uit de Engelsche vertaling van dit Fransch door Miss Putnam! En zoo is het overal bij alle aanhalingen — en zij zijn uiterst talrijk: zij vormen een der groote aantrekkelijkheden van het Amerikaansche boek — uit Groen, uit Gachard, uit Bor, uit Van Meteren, uit Pontus Payen, uit Hooft, uit de Apologie zelve van den Prins. De heer Nijhoff gaat bij dit alles niet tot de toch voor hem zeer licht te bereiken bronnen, waaruit miss Putnam alles overnam, maar blijft bij de vertaling van deze schrijfster! En als nu de vertaling der Amerikaansche dame nog maar juist was!" (350)
Trefwoorden Algemene en Politieke Geschiedenis Vertaling Nijhoff van Putnam