Caspar Ens. Princeps Auriacus

Titel Caspar Ens. Princeps Auriacus, sive Libertas defensa (1599) = (De prins van Oranje of de verdediging van de vrijheid). Uitgegeven, vertaald en ingeleid door Jan Bloemendal en Jan W. Steenbeek, Voorthuizen: Florivallis, 1998. 99 blz. Noten, literatuur.   
Auteur Bloemendal, Jan e.a.
Jaar van uitgave 1998
Citaat "Ens draagt het stuk op aan de 'orthodoxe', dat wil zeggen gereformeerde, kerken en predikanten. Wat is de theologische positie die hij in de opdracht en het stuk inneemt? Lid van de gereformeerde kerk is hij niet geweest, althans niet in Delft of voordien in Steenwijk, wel 'liefhebber'. Waarom dan toch deze opdracht? Wilde hij hiermee een verlenging van zijn aanstelling bereiken bij de visitatoren van de school, en met name bij Arent Cornelisz., die van de affaire Juliana Smits op de hoogte was, ging het hem om geldelijk gewin, of wilde hij zich alleen onder hun patronaat stellen? Dan zouden de predikanten hem door de dedicatie als het ware hun autoriteit verlenen en zo eventuele critici bij voorbaat de mond snoeren. Wat ook zijn oogmerk met de opdracht is geweest, Ens ontving vereringen voor zijn tragedie van kerkelijke instanties, namelijk van de classes Dordrecht (24 pond) en Alkmaar; van de Staten-Generaal kreeg hij op 2 februari 1599 18 gulden toegezegd." (11/2)"Waarom schreef Ens nu dit toneelstuk, met als onderwerp de moord op Oranje en als inspiratiebron Seneca? In zijn opdracht aan de predikanten spreekt hij zich uit over zijn stofkeuze: opdat wij niet vergeten welke prijs voor de vrijheid is betaald. Bovendien wil hij bij de predikanten de herinnering aan de voorbije ellende oproepen om hen en zichzelf de huidige bloei van kerk en staat des te beter te doen beseffen. God zegent namelijk rijkelijk de vrome verdedigers van de vrijheid en straft de goddeloze tirannen. Dit blijkt onder meer uit de droom van de tiran, die vrijwel geheel is overgenomen uit het bijbelboek Daniël. Daar was het koning Ne­bukadnesar die droomde. Deze koning onderdrukte het volk Israël. Dit is als het ware een prefiguratie, zo impliceert Ens, van de onderdrukking van het Nederlandse volk door Philips II. Zoals Nebukadnesar loon naar werken kreeg, zo zal het ook de tiran vergaan. En zoals Israël eertijds Gods uitverkoren volk was, zijn de Ne­derlanders dat in zijn tijd." (16)
Opmerking(en) Zie Knuttel 1051.
Trefwoorden Toneel Drama Literatuur Literatuur, Toneel, Muziek, overige Kunsten