De Zwijger

Titel "De Zwijger, Alva en P.J. Blok", in: Nieuwe Rotterdamsche Courant van 17 juli 1926. Avondblad C. 1.  
Auteur Blécourt, A.S
Jaar van uitgave 1926
Citaat "In de pas verschenen aflevering van de Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedernis en Oudheidkunde komt een artikel voor van de hand van mijn ambtgenoot P. J. Blok, getiteld Moordplan tegen Alva. En om den lezer maar dadelijk in medias res te brengen en door de verwondering en schrik heen: De bekende historicus, de biograaf van den grooten Prins Willem, beschuldigt zijn held van niets minder dan poging tot uitlokking van moord, te plegen op Alva. Men gelooft zijn oogen niet, maar het is zoo. Dat wil zeggen: het is, zoo, dat Blok deze beschul­diging uitspreekt. Het is mijns inziens niet zoo, dat van de beschuldiging ook maar iets bewezen is. De quaestie heeft naast een historischen, ook, en vooral, een juridischen kant. Ware dit anders, ik zou mij wèl gewacht hebben tegen een historicus als Blok te opponeeren.Blok heeft slechts éen bewijsstuk, n.l. een ongetee­kend briefje, welks afzender en welks geadresseerde, beiden, onbekend zijn. Dat is niet veel, dat is te min, dat is niets, zal ieder strafrechter zeggen. Het briefje bevindt zich in het huisarchief van den hertog van Berwick y Alba, nazaat van Fernando Alvares de Toledo, hertog van Alva. Hoe het er kwam, is onbe­kend. Het is in 't Fransch der 16e eeuw geschreven. Ik geef den inhoud hier in 't Nederlandsch weer: Mijnheer. Na het briefje, dat gij mij door dien Bour­gondiër hebt laten brengen, ontving ik nu uw tweeden brief uit handen van den anderen jongen man. (Blok vat m.i. dit gedeelte verkeerd op, als hij schrijft, dat de vroegere dépêche was verloren geraakt. Volgens dezen brief kwamen beide brieven naar mijn meening in handen van den schrijver van dit antwoord.)De eerste zin van den brief loopt nog door. Ook op dit punt verschil ik van meening met Blok. Laat mij het begin er van, uitschrijven: Monsieur! Depuis la despesche du Bourguignon qu'aviez envoyé vers moy, j'ai receu par ce present garson vostre itérative, ayant auparavant esté en bien grande peine de ce que Monseigneur le Prince n'avoit riens entendu, si aviez exploicté quelque chose de ce que avoit esté commandé au dict Bourguignon vous dire de bouche. Blok sluit den zin met het woord „itérative" en begint dan een nieuwen zin. Ook bij deze lezing echter kan men niet tot de conclusie komen, dat de eerste brief zoek raakte. (...) Maar wat er ook van dit briefje zij, nooit is het verantwoord enkel op grond van één anoniem briefje als bewezen aan te nemen, dat iemand een moordaan­slag beraamd heeft, of gepoogd heeft moord uit te lokken. En dat nog wel aan te nemen op grond van een anoniem briefje, waarvan men zelfs den naam van schrijver of geadresseerde niet kent. Zulk een briefje zou ten hoogste een aanwijzing van schuld kunnen opleveren. Voor het bewijs van schuld heeft men meer aanwijzingen noodig, doch die ontbreken in 't geval, door Blok behandeld. Er zijn aanwijzingen van onschuld te putten uit de nobele daden van den Vader des Vaderlands.Ons strafprocesrecht gedoogt niet op dergelijken lossen grond het schuldig uit te spreken. Het stel­sel dat naar dit procesrecht de hedendaagsche rechter heeft toe te passen, als hij te oordeelen heeft over eer en goeden naam van ook slechts den geringsten zijner tijdgenooten is deugdelijk bevonden. Maar dan is het ook eisch van rechtvaardigheid dat de historicus even nauwgezet is als hij het schuldig uitspreekt over personen, die tot de geschiedenis behooren.De school van Fruin staat er met eere voor bekend de onpartijdigheid van den geschiedschrijver steeds voor oogen te hebben. Blok is na Fruin de meest be­kende vertegenwoordiger van de school en op zijn roem wensch ik niets af te dingen. Maar juist daarom meende ik dat bestrijding van zijn betoog plicht was. De opmerking is niet nieuw: men kan uit onpartijdig­heid partijdig worden. Dat is hier ook geschied. Blok's oordeel over Prins Willem in deze zaak is lichtvaardig en toch is het ingegeven door zucht naar onpartijdigheid."
Trefwoorden moordplan van Oranje Algemene en Politieke Geschiedenis
Web links http://resources2.kb.nl/010025000/pdf/DDD_010028533.pdf