Het glas met de tempelreiniging. Dirck Crabeth 1567

Titel Het glas met de tempelreiniging. Dirck Crabeth 1567, zijn schenker Prins Willem van Oranje, Gouda: Stichting Fonds Goudse glazen, [1967]. 12 blz. ill.  
Auteur Algra, H.
Jaar van uitgave 1967
Citaat "En nu bespreken wij vandaag glas 22, dat geschonken is door Willem van Oranje, stadhouder van Holland, en dat in zijn top het jaartal 1567 draagt, het jaar van de komst van Alva in de Nederlanden. En opnieuw zullen we ons bezig houden met een schrijnende tragiek.Blijkens het kerkelijk archief van Gouda is Wouter Pieterszoon glaesmaker „ dat is Wouter Crabeth, naar Den Haag geweest in januari 1562, en heeft daar geconterfeit de heren van Nassau, Van Aerdenburg (Aremberg?) en Van Assendelft, „sulcx sy begeren in haer glasen te staen die sy dees kerck gesconcken hebben". De plannen betreffende de schenking van dit glas zijn dus zonder twijfel uit 1561." (3)"De prins en mogelijk ook van Aremberg zijn in dezelfde week door Wouter Crabeth in Den Haag geconterfeit, beide uiteraard met het oog op de stichtersrand. In de rand van glas 6 zien wij de heer van Aremberg en zijn vrouw Catharina van der Marck met hun beschermheiligen Johannes de Doper en Sint Catharina. O.a. draagt een engel het familiewapen boven het hoofd van Catharina van der Marck.Onder glas 22, het glas van de Prins, ontbreekt de stichtersrand. Maar het plan is er wel geweest en de tekening is herontdekt en wordt bewaard in het museum Fodor in Amsterdam. Een weergave, geheel op natuurlijke grootte, ziet men hier op de tentoonstelling. En - de compositie is dezelfde. Willem van Oranje staat op deze schets knielende afgebeeld met achter hem Sint Wilhelmus, Guillaume d'Orange uit de Frankische ridderromans. De veel bezongen held, de sterke strijder tegen de Saracenen, paladijn van Karel de Grote. Zijn roem was zo groot en zijn geschiedenis, eerst als ridder, daarna als monnik, werkte zo op de verbeeldingskracht, dat de troubadours elkaar waarschuwden, zich te matigen, opdat de lof van deze paladijn niet die van de grote keizer zelf zou overschaduwen.De zangen over zijn daden krijgen hun grootste spanning, als hij in het klooster zich oefent in deemoed en zachtzinnigheid, maar niet altijd met succes. En hoe hij ook als monnik zijn man wist te staan, heeft Alberdinck Thijm verhaald in een dichterlijke vertelling in zijn bundel Karolingische Verhalen, waarin hij de ruwe bolster van het Middeleeuwse verhaal wat heeft bijgewerkt.En achter Anna van Saksen staat een andere Anna, n.l. de moeder van Maria, met de heilige maagd en het kind Jezus, St. Anna ten drieën. Maar deze stichtersrand ontbreekt. (...) Uiteraard heeft de Prins de schets wel gezien en goedgekeurd, zoals ook die van het hoofdthema van het glas, de tempelreiniging.De glasschilder maakte nl. eerst zulk een schetstekening, het vidimus, en de toekomstige schenker moest daaraan zijn goedkeuring hechten. De uit de kanselarijen stammende vakterm vidimus heeft hier dus een enigszins gespecialiseerde betekenis gekregen.Een afbeelding van dit vidimus hebt u kunnen aantreffen in de uitnodiging tot deze samenkomst; op deze tentoonstelling is het in origineel te zien.De tempelreiniging - wie in de keuze van dit Bijbelse onderwerp een toespeling zou willen zien op de Reformatie, zou zich geheel vergissen. Daarvan kan in een opdracht van 1561 geen sprake zijn. Hoe het toch in ander opzicht een bepaalde actualiteit gehad kan hebben, daarover hoop ik straks nog iets te zeggen." (7)
Trefwoorden DEC
Web links http://images.google.nl/imgres?imgurl=http://home.kpn.nl/jlafeber/glazen/Tempelreiniging.jpg&imgrefurl=http://home.kpn.nl/jlafeber/glazen/Goudseglazen.html&usg=__ve6n3Wuy6wFIqN9JiJLvzWrD7aY=&h=880&w=580&sz=103&hl=nl&start=3&um=1&itbs=1&tbnid=qvkqsNdDQIgWg
Periodedata afbeelding http://images.google.nl/imgres?imgurl=http://home.kpn.nl/jlafeber/glazen/Tempelreiniging.jpg&imgrefurl=http://home.kpn.nl/jlafeber/glazen/Goudseglazen.html&usg=__ve6n3Wuy6wFIqN9JiJLvzWrD7aY=&h=880&w=580&sz=103&hl=nl&start=3&um=1&itbs=1&tbnid=qvkqsNdDQIgWg